witkowska-nieruchomosci.pl

Ekspozycja mieszkania: Jak wybrać optymalną dla komfortu i rachunków?

Ekspozycja mieszkania: Jak wybrać optymalną dla komfortu i rachunków?

Napisano przez

Julianna Witkowska

Opublikowano

11 wrz 2025

Spis treści

Wybór odpowiedniej ekspozycji mieszkania to jedna z kluczowych decyzji, która wpływa na komfort życia, samopoczucie oraz koszty utrzymania nieruchomości. Ten artykuł pomoże Ci zrozumieć, jak różne strony świata oddziałują na wnętrza i jak świadomie dopasować je do Twoich potrzeb, zanim podejmiesz ważną decyzję o zakupie lub wynajmie.

Wybór ekspozycji mieszkania klucz do komfortu i oszczędności

  • Ekspozycja południowo-zachodnia jest często uznawana za najbardziej pożądaną ze względu na optymalne nasłonecznienie.
  • Każda strona świata (północ, wschód, południe, zachód) ma unikalne cechy wpływające na światło, temperaturę i potencjalne koszty ogrzewania lub chłodzenia.
  • Idealna ekspozycja powinna być dopasowana do funkcji poszczególnych pomieszczeń, np. salon od południa, sypialnia od wschodu.
  • Ekspozycja ma bezpośredni wpływ na rachunki za media, np. południowe okna mogą obniżyć koszty ogrzewania zimą, ale zwiększyć koszty chłodzenia latem.
  • Polskie przepisy prawne określają minimalny czas nasłonecznienia dla mieszkań, z uwzględnieniem specyfiki zabudowy.
  • Nie istnieje jedna "najlepsza" ekspozycja dla każdego optymalny wybór zależy od indywidualnych preferencji, stylu życia i potrzeb mieszkańców.

Ekspozycja mieszkania kluczowa decyzja przy wyborze domu

Kiedy stajemy przed wyborem nowego mieszkania, czy to na własność, czy na wynajem, często skupiamy się na metrażu, lokalizacji, standardzie wykończenia czy cenie. Jednak moim zdaniem, jednym z najbardziej fundamentalnych, a często niedocenianych aspektów, jest ekspozycja okien względem stron świata. To ona w dużej mierze determinuje nasze codzienne życie, wpływając na samopoczucie, poziom energii, a nawet na wysokość rachunków. Dobrze dobrana ekspozycja może zapewnić komfort i satysfakcję na lata, podczas gdy zła może stać się źródłem frustracji i nieprzewidzianych kosztów.

Więcej niż tylko widok za oknem jak strony świata wpływają na komfort i portfel

Ekspozycja mieszkania to znacznie więcej niż tylko estetyka widoku. To przede wszystkim kwestia komfortu termicznego i dostępu do naturalnego światła. Odpowiednie nasłonecznienie może znacząco obniżyć koszty ogrzewania zimą, ale z drugiej strony, nadmierne słońce latem może wymusić instalację klimatyzacji, generując dodatkowe wydatki. Z mojego doświadczenia wynika, że ekspozycja południowo-zachodnia jest często postrzegana jako najbardziej korzystna, oferując obfitość światła i ciepła. Jednak jak się przekonamy, każdy kierunek ma swoje unikalne cechy, które mogą być zarówno zaletą, jak i wadą, w zależności od indywidualnych potrzeb.

Światło, temperatura i nastrój: nierozerwalny związek z Twoim M

Nie da się ukryć, że światło słoneczne ma ogromny wpływ na nasz nastrój i ogólne samopoczucie. Właściwa ilość i jakość światła w pomieszczeniach może poprawić koncentrację, zredukować stres i zwiększyć produktywność. Jest to szczególnie istotne dla osób pracujących zdalnie, które spędzają w domu wiele godzin, oraz dla rodzin z dziećmi, dla których naturalne światło jest kluczowe dla rozwoju i aktywności. Temperatura w pomieszczeniach również odgrywa tu kluczową rolę zbyt wysoka lub zbyt niska może negatywnie wpływać na komfort i efektywność. Dlatego tak ważne jest, aby świadomie podejść do wyboru ekspozycji, która będzie wspierać nasz rytm dnia i styl życia.

słoneczny salon z dużymi oknami

Południowe słońce blaski i cienie ekspozycji

Ekspozycja południowa to synonim słońca i ciepła. Charakteryzuje się maksymalnym nasłonecznieniem przez większą część dnia, co sprawia, że pomieszczenia są jasne i przyjemnie nagrzane. To idealny wybór dla tych, którzy cenią sobie obfitość naturalnego światła i chcą maksymalnie wykorzystać energię słoneczną. Jednak ta intensywność ma również swoje konsekwencje, które warto wziąć pod uwagę.

Zalety: Kiedy salon kąpie się w słońcu, a rachunki za ogrzewanie maleją

  • Maksymalne nasłonecznienie: Pomieszczenia z ekspozycją południową są najjaśniejsze, co sprzyja dobremu samopoczuciu i optycznie powiększa przestrzeń.
  • Niższe rachunki za ogrzewanie zimą: Słońce, wpadające przez okna, naturalnie dogrzewa wnętrza, co może znacząco obniżyć koszty ogrzewania w chłodniejszych miesiącach.
  • Idealna lokalizacja dla salonu: To doskonałe miejsce na salon lub pokój dzienny, gdzie spędzamy najwięcej czasu w ciągu dnia, ciesząc się słońcem i ciepłem.

Wady: Jak przetrwać letnie upały i czy klimatyzacja to konieczność?

  • Ryzyko przegrzewania się pomieszczeń latem: Intensywne słońce może prowadzić do znacznego wzrostu temperatury w mieszkaniu, czyniąc je niekomfortowym w upalne dni.
  • Potencjalna konieczność instalacji klimatyzacji: Aby zapewnić komfort latem, często konieczne staje się zainstalowanie klimatyzacji, co generuje dodatkowe koszty zakupu i eksploatacji.
  • Konieczność stosowania osłon: Rolety, żaluzje czy markizy są niemal niezbędne do regulowania ilości światła i ciepła, co również wiąże się z wydatkami i może wpływać na estetykę wnętrza.

Dla kogo jest idealna? Profil mieszkańca kochającego światło i ciepło

Ekspozycja południowa jest idealna dla osób, które uwielbiają słońce i ciepło, a także dla tych, którzy spędzają dużo czasu w salonie w ciągu dnia. To świetny wybór dla "sów", które cenią sobie jasne i ciepłe wieczory. Jeśli marzysz o jasnym, pełnym energii wnętrzu i nie boisz się wyzwań związanych z letnimi upałami (lub jesteś gotów zainwestować w klimatyzację), południowa ekspozycja może być dla Ciebie strzałem w dziesiątkę.

Północny spokój równomierne światło i stabilna temperatura

Ekspozycja północna to przeciwieństwo południowej. Charakteryzuje się najmniejszą ilością bezpośredniego światła słonecznego, co przekłada się na stabilne, rozproszone oświetlenie i niższe temperatury przez cały rok. Dla wielu może to brzmieć jak wada, ale w rzeczywistości ma swoje niekwestionowane zalety, szczególnie dla konkretnych funkcji pomieszczeń.

Zalety: Równomierne światło idealne do pracy i chłód w upalne dni

  • Stabilne, rozproszone światło: Brak bezpośredniego, ostrego słońca sprawia, że światło jest równomierne i nie powoduje odblasków. To idealne warunki do pracy przy komputerze, czytania czy tworzenia stąd często polecana jest dla gabinetów czy pracowni artystycznych.
  • Niższe temperatury latem: Pomieszczenia północne pozostają przyjemnie chłodne nawet w największe upały, co jest ogromnym atutem i pozwala uniknąć konieczności instalacji klimatyzacji.

Wady: Ryzyko ciemnych wnętrz i wyższych kosztów ogrzewania zimą

  • Najmniej światła słonecznego: Pomieszczenia mogą wydawać się ciemniejsze i mniej przytulne, co może wymagać zastosowania jaśniejszych barw ścian i dodatkowego oświetlenia.
  • Wyższe rachunki za ogrzewanie zimą: Brak naturalnego dogrzewania przez słońce oznacza, że zimą trzeba będzie intensywniej ogrzewać wnętrza, co może przełożyć się na wyższe koszty.

Jakie pomieszczenia najlepiej urządzić od północy? Praktyczne wskazówki

  • Łazienka i garderoba: To pomieszczenia, które nie wymagają intensywnego nasłonecznienia, a stała, niższa temperatura jest wręcz pożądana.
  • Spiżarnia: Chłód i brak słońca to idealne warunki do przechowywania żywności.
  • Przedpokój: Podobnie jak w łazience, brak słońca nie jest tu problemem.
  • Gabinet: Stabilne, rozproszone światło jest optymalne do pracy przy komputerze, eliminując odblaski i zmęczenie wzroku.

Wschodnie poranki energia i chłód po południu

Ekspozycja wschodnia to obietnica energetycznych poranków skąpanych w słońcu. Słońce wschodzi na wschodzie, co oznacza, że pomieszczenia od tej strony otrzymują intensywne, ale niezbyt gorące promienie słoneczne w pierwszej części dnia. To doskonały wybór dla tych, którzy cenią sobie naturalne budzenie i przyjemny chłód w drugiej połowie dnia.

Zalety: Energia porannego słońca i przyjemny chłód po południu

  • Dużo porannego światła: Idealne dla "rannych ptaszków", które lubią budzić się ze słońcem. Poranne promienie są łagodne i przyjemne.
  • Naturalne budzenie: Słońce delikatnie budzi nas do życia, co pozytywnie wpływa na nasz rytm dobowy.
  • Pomieszczenia nie nagrzewają się nadmiernie po południu: Po tym, jak słońce przesuwa się na zachód, wnętrza pozostają przyjemnie chłodne, co jest ogromną zaletą, zwłaszcza latem.

Wady: Czy wcześniejsze zmierzchy w salonie będą Ci przeszkadzać?

  • Wcześniejszy zmierzch w pomieszczeniach: Po południu i wieczorem pomieszczenia wschodnie stają się ciemniejsze, co może być minusem dla salonu, jeśli lubisz spędzać tam wieczory w naturalnym świetle.
  • Brak bezpośredniego słońca po południu: Jeśli cenisz sobie popołudniowe słońce w salonie, ekspozycja wschodnia może nie spełnić Twoich oczekiwań.

Dlaczego sypialnia i kuchnia pokochają wschodnie okna?

Moim zdaniem, sypialnia i kuchnia to pomieszczenia, które najlepiej wykorzystają zalety ekspozycji wschodniej. Poranne słońce w sypialni to naturalny budzik i zastrzyk energii na cały dzień, a po południu pomieszczenie pozostaje chłodne, co sprzyja komfortowemu zasypianiu. W kuchni poranne słońce umila przygotowywanie śniadań i dodaje energii do gotowania, a brak przegrzewania po południu jest korzystny dla komfortu pracy i przechowywania żywności.

Zachodnie zachody magia popołudniowego słońca i wyzwania

Ekspozycja zachodnia to królestwo popołudniowego i wieczornego słońca. Charakteryzuje się intensywnym światłem, które wpada do wnętrz od wczesnego popołudnia aż do zachodu słońca. To idealny wybór dla tych, którzy lubią celebrować wieczory w blasku zachodzącego słońca, ale wiąże się też z pewnymi wyzwaniami, zwłaszcza w upalne dni.

Zalety: Długie, słoneczne popołudnia i spektakularne zachody słońca

  • Intensywne światło popołudniowe i wieczorne: Pomieszczenia są jasne i ciepłe w drugiej części dnia, co sprzyja relaksowi po pracy.
  • Możliwość podziwiania zachodów słońca: Jeśli Twój widok na to pozwala, zachodnia ekspozycja oferuje spektakularne widowiska każdego wieczoru.
  • Dobra lokalizacja dla salonu: Salon z zachodnimi oknami staje się idealnym miejscem do spędzania popołudni i wieczorów w naturalnym świetle.

Wady: Popołudniowe przegrzewanie i oślepiające słońce jak sobie z tym radzić?

  • Silne nagrzewanie się pomieszczeń latem po południu: Podobnie jak w przypadku ekspozycji południowej, intensywne słońce może prowadzić do znacznego przegrzewania się wnętrz, czyniąc je niekomfortowymi.
  • Oślepiające słońce: Niskie słońce popołudniowe i wieczorne może być oślepiające i utrudniać codzienne czynności, np. oglądanie telewizji.
  • Potencjalne problemy z zasypianiem w sypialni: Jeśli sypialnia jest od zachodu, nagrzane wnętrze i długo utrzymujące się światło mogą utrudniać zasypianie. Warto zastosować rolety zaciemniające lub markizy, aby kontrolować ilość światła i ciepła.

Idealne miejsce na relaks po pracy? Gdzie sprawdzi się zachodni salon

Mimo wyzwań związanych z przegrzewaniem, salon z ekspozycją zachodnią może być idealnym miejscem na relaks po pracy. Wyobraź sobie, jak po całym dniu pracy wracasz do domu, a Twój salon jest skąpany w ciepłym, złotym świetle zachodzącego słońca. To doskonałe warunki do odpoczynku, czytania książki czy spędzania czasu z bliskimi. Wystarczy pamiętać o odpowiednich osłonach okiennych, aby w pełni cieszyć się urokami zachodniego słońca bez dyskomfortu.

schemat nasłonecznienia mieszkania z kierunkami świata

Kombinacje ekspozycji jak czytać plany deweloperskie

Rzadko zdarza się, aby mieszkanie miało okna wychodzące tylko na jedną stronę świata. Większość nieruchomości, zwłaszcza tych większych, oferuje kombinacje ekspozycji, co pozwala na bardziej zróżnicowane oświetlenie i temperaturę w ciągu dnia. Mieszkania z ekspozycją pośrednią (np. południowo-zachodnią) lub wielostronną są często poszukiwane ze względu na ich elastyczność i możliwość dopasowania do różnych potrzeb.

Ekspozycja południowo-zachodnia: Czy to faktycznie "złoty środek"?

Ekspozycja południowo-zachodnia jest często uważana za najbardziej pożądaną i korzystną. Dlaczego? Ponieważ łączy w sobie zalety ekspozycji południowej (dużo światła i ciepła) z urokami zachodniego słońca (długie, jasne popołudnia i wieczory). Zapewnia obfite nasłonecznienie przez większość dnia, co przekłada się na jasne wnętrza i potencjalnie niższe rachunki za ogrzewanie zimą. Pamiętajmy jednak, że podobnie jak w przypadku czystej ekspozycji południowej czy zachodniej, istnieje tu ryzyko przegrzewania się pomieszczeń latem. Warto więc pomyśleć o skutecznych osłonach przeciwsłonecznych, aby w pełni cieszyć się tym "złotym środkiem".

Mieszkanie narożne i dwustronne (wschód-zachód): Maksimum korzyści?

Mieszkania narożne oraz te z oknami wychodzącymi na dwie przeciwległe strony (np. wschód-zachód) oferują maksimum korzyści. Taka konfiguracja zapewnia zróżnicowane nasłonecznienie w ciągu dnia poranne słońce od wschodu, a popołudniowe od zachodu. Co więcej, możliwość otwarcia okien po obu stronach pozwala na doskonałą cyrkulację powietrza, co jest nieocenione w upalne dni i wspomaga naturalne wietrzenie. Wiele nowych mieszkań, zwłaszcza w nowym budownictwie, jest projektowanych z myślą o ekspozycji na dwie strony, np. południe/wschód lub północ/zachód, co daje większe możliwości aranżacyjne i komfort życia.

Ekspozycja a styl życia dopasuj do swoich potrzeb

Nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi na pytanie, jaka ekspozycja jest najlepsza. To, co sprawdzi się u jednej osoby, dla innej może być źródłem dyskomfortu. Kluczem jest dopasowanie ekspozycji do indywidualnego stylu życia, rytmu dnia, preferencji dotyczących światła i ciepła, a także do funkcji, jakie mają pełnić poszczególne pomieszczenia w naszym mieszkaniu.

Pokój dzienny: Gdzie szukać światła dla centrum domowego życia?

Pokój dzienny, czyli salon, to zazwyczaj serce domu, gdzie spędzamy najwięcej czasu. Moim zdaniem, idealna ekspozycja dla salonu to południowa, południowo-zachodnia lub zachodnia. Zapewniają one obfitość światła i ciepła w ciągu dnia, co sprzyja relaksowi, spotkaniom towarzyskim i ogólnemu dobremu samopoczuciu. Jeśli jednak preferujesz chłodniejsze wnętrza i nie lubisz intensywnego słońca, salon od wschodu również może być dobrym rozwiązaniem, oferując jasne poranki i chłodne popołudnia.

Sypialnia: Jak ekspozycja wpływa na jakość Twojego snu?

Jakość snu jest kluczowa dla naszego zdrowia i samopoczucia, a ekspozycja sypialni ma na nią bezpośredni wpływ. Dla "rannych ptaszków", które lubią budzić się ze słońcem, ekspozycja wschodnia będzie idealna. Zapewnia ona naturalne, delikatne budzenie. Jeśli jednak cenisz sobie chłód i ciemność, ekspozycja północna to najlepszy wybór, gwarantujący stabilną temperaturę i brak wpadającego słońca. Sypialnia od zachodu lub południa może wymagać skutecznych rolet zaciemniających i klimatyzacji, aby zapewnić komfort termiczny i uniknąć przegrzewania.

Kuchnia i gabinet: Jakie warunki oświetleniowe są optymalne do gotowania i pracy?

W kuchni ekspozycja wschodnia lub północna jest często najbardziej optymalna. Wschodnie słońce umila poranne posiłki, a pomieszczenie nie nagrzewa się nadmiernie podczas gotowania w ciągu dnia. Północna ekspozycja zapewnia stabilne, rozproszone światło, które jest korzystne podczas precyzyjnych prac kuchennych i zapobiega przegrzewaniu. Dla gabinetu, gdzie często pracujemy przy komputerze, ekspozycja północna jest idealna, ponieważ zapewnia równomierne światło bez odblasków. Jeśli jednak gabinet pełni również funkcję pokoju gościnnego, warto rozważyć ekspozycję wschodnią, która zapewni przyjemne poranne słońce.

Polskie prawo minimalne nasłonecznienie mieszkania

W Polsce, podobnie jak w wielu innych krajach, istnieją regulacje prawne dotyczące minimalnego nasłonecznienia mieszkań. Mają one na celu zapewnienie odpowiednich warunków sanitarnych i zdrowotnych dla mieszkańców. Warto o nich wiedzieć, zwłaszcza przy zakupie mieszkania z rynku pierwotnego, gdzie deweloper musi spełnić te wymogi.

Ile słońca gwarantują przepisy? Wyjaśniamy normy prawne

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury, co najmniej jeden pokój w mieszkaniu wielopokojowym musi mieć zapewniony dostęp do światła słonecznego przez minimum 3 godziny w dniach równonocy (21 marca i 21 września) między godziną 7:00 a 17:00. To oznacza, że słońce powinno wpadać do pomieszczenia przez co najmniej trzy godziny w ciągu tego dziesięciogodzinnego przedziału. Jest to kluczowy wymóg, który ma zagwarantować odpowiednią ilość światła naturalnego, niezbędnego dla zdrowia i komfortu.

Zabudowa śródmiejska a dostęp do światła na jakie ustępstwa pozwala prawo?

Polskie prawo przewiduje pewne ustępstwa od ogólnych norm, zwłaszcza w przypadku gęstej zabudowy śródmiejskiej. W takich obszarach, ze względu na specyfikę urbanistyczną i często historyczny charakter zabudowy, wymóg minimalnego nasłonecznienia może być skrócony do 1,5 godziny. Co ciekawe, w przypadku kawalerek (mieszkań jednopokojowych) w zabudowie śródmiejskiej, wymóg ten nie obowiązuje w ogóle. Te regulacje pokazują, że prawo stara się znaleźć kompromis między potrzebami mieszkańców a realiami urbanistycznymi, choć zawsze warto dążyć do jak najlepszego nasłonecznienia.

Świadomy wybór jak znaleźć idealną ekspozycję dla siebie

Podsumowując, wybór ekspozycji mieszkania to decyzja, która powinna być podjęta świadomie i z uwzględnieniem wielu czynników. Nie ma jednej "najlepszej" ekspozycji, która pasowałaby każdemu. To, co jest idealne dla jednej osoby, może być problemem dla innej. Dlatego tak ważne jest indywidualne podejście i dokładna analiza własnych potrzeb oraz preferencji.

Stwórz własną listę priorytetów: Co jest dla Ciebie ważniejsze słońce rano czy wieczorem?

Zachęcam Cię do stworzenia własnej listy priorytetów. Zastanów się nad swoim rytmem dnia: czy jesteś "rannym ptaszkiem" czy "sową"? Ile czasu spędzasz w domu i w jakich pomieszczeniach? Czy cenisz sobie jasne i ciepłe wnętrza, czy raczej chłodne i stonowane? Czy zależy Ci na porannym słońcu w sypialni, czy może na długich, słonecznych popołudniach w salonie? Odpowiedzi na te pytania pomogą Ci określić, która ekspozycja będzie dla Ciebie najbardziej odpowiednia.

Przeczytaj również: Kiedy nie płacić podatku od sprzedaży mieszkania? Ulga i 5 lat.

Nie ma ideału, jest optymalny wybór jak znaleźć kompromis idealny dla Twojej rodziny

Pamiętaj, że celem nie jest znalezienie idealnej ekspozycji, która spełni wszystkie Twoje oczekiwania w 100%. Często jest to niemożliwe. Chodzi raczej o znalezienie optymalnego kompromisu, który będzie odpowiadał potrzebom wszystkich domowników i zapewni komfort na lata. Czasem warto zrezygnować z jednej zalety na rzecz innej, która jest dla nas ważniejsza. Analizując plany deweloperskie, odwiedzając mieszkania o różnych porach dnia i biorąc pod uwagę wszystkie omówione aspekty, możesz podjąć świadomą decyzję, która przyniesie Ci radość i satysfakcję z nowego miejsca.

Źródło:

[1]

https://www.ubezpieczeniemieszkania.pl/blog/strony-swiata-a-mieszkanie-jakie-polozenie-jest-najlepsze

[2]

https://www.warynski.pl/blog/ekspozycja-okien-w-mieszkaniu-a-naslonecznienie-co-trzeba-wiedziec/

[3]

https://www.onet.pl/styl-zycia/kbpl-2/jak-zaoszczedzic-na-ogrzewaniu-mieszkania-w-bloku/4zc09x9,0666d3f1

FAQ - Najczęstsze pytania

Artykuł wskazuje, że ekspozycja południowo-zachodnia jest często uznawana za najbardziej pożądaną ze względu na optymalne nasłonecznienie. Jednak "najlepsza" zależy od indywidualnych preferencji, stylu życia i funkcji pomieszczeń.

Ekspozycja ma bezpośredni wpływ na rachunki. Południowe okna mogą obniżyć koszty ogrzewania zimą, ale południowa i zachodnia strona mogą zwiększyć koszty chłodzenia latem z powodu przegrzewania.

Tak, Rozporządzenie Ministra Infrastruktury wymaga, aby co najmniej jeden pokój w mieszkaniu wielopokojowym miał min. 3 godziny nasłonecznienia w dniach równonocy (7:00-17:00). Są wyjątki dla zabudowy śródmiejskiej.

Dla sypialni często polecana jest ekspozycja wschodnia (poranne słońce) lub północna (chłód). Salon najlepiej sprawdzi się od południa, południowego zachodu lub zachodu, zapewniając dużo światła i ciepła.

Oceń artykuł

rating-outline
rating-outline
rating-outline
rating-outline
rating-outline
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Tagi:

Udostępnij artykuł

Julianna Witkowska

Julianna Witkowska

Jestem Julianna Witkowska, z ponad dziesięcioletnim doświadczeniem w analizie rynku nieruchomości. Moja pasja do tej branży skłoniła mnie do zgłębiania różnych aspektów związanych z kupnem, sprzedażą i wynajmem nieruchomości, co pozwoliło mi na zdobycie szczegółowej wiedzy na temat trendów rynkowych oraz lokalnych specyfik. Specjalizuję się w dostarczaniu rzetelnych informacji, które pomagają moim czytelnikom podejmować świadome decyzje. Moim celem jest uproszczenie skomplikowanych danych oraz przedstawienie ich w przystępny sposób, co czyni moje teksty użytecznymi zarówno dla osób prywatnych, jak i inwestorów. Zobowiązuję się do zapewnienia aktualnych i obiektywnych informacji, aby moi czytelnicy mogli polegać na mojej wiedzy i doświadczeniu w świecie nieruchomości.

Napisz komentarz

Share your thoughts with the community

Ekspozycja mieszkania: Jak wybrać optymalną dla komfortu i rachunków?